EU AI Act: art. 50 obowiązuje od 02.08.2026.

Czym jest EU AI Act i dlaczego dotyczy MŚP?

EU AI Act, oficjalnie rozporządzenie (UE) 2024/1689 w sprawie sztucznej inteligencji, wszedł w życie 1 sierpnia 2024 i jest stosowany etapami. Porządkuje systemy AI według ryzyka: niektóre praktyki są zakazane, systemy wysokiego ryzyka, na przykład w rekrutacji lub przy udzielaniu kredytów, wymagają oceny zgodności, a AI w kontakcie z klientem podlega obowiązkom w zakresie przejrzystości. Rozporządzenie rozróżnia dwie role. Dostawca rozwija system AI i wprowadza go do obrotu. Podmiot stosujący, po angielsku deployer, wykorzystuje go w swojej firmie. Kto korzysta z telefonicznego asystenta AI lub agenta czatu, jest podmiotem stosującym. Informację, że mówi lub pisze AI, zgodnie z art. 50 ust. 1 zapewnia dostawca. Podmiot stosujący dba zgodnie z art. 4 o kompetencje w zakresie AI swojego personelu i ma własne obowiązki w szczególnych przypadkach, na przykład przy deepfake’ach lub tekstach generowanych przez AI, które publikuje w sprawach leżących w interesie publicznym (art. 50 ust. 4). Rozporządzenie dotyczy także dostawców z państw trzecich, którzy oferują swoje systemy AI w UE. Kto korzysta z narzędzia dostawcy z USA, powinien więc sprawdzić, czy informacja o AI jest tam rzeczywiście wdrożona.

4 najważniejsze obowiązki dla MŚP regionu DACH w 2026

Po pierwsze, art. 4 (kompetencje w zakresie AI), od 2 lutego 2025. Kto wykorzystuje AI w firmie, wspiera kompetencje w zakresie AI pracowników, którzy z nią pracują. Rozporządzenie nie przewiduje określonej formy ani certyfikatu, ale krótki opis wewnętrzny pomaga: jak AI jest wykorzystywana, czego nie wolno jej robić, kiedy przekazuje sprawę człowiekowi. Po drugie, art. 50 (przejrzystość), od 2 sierpnia 2026. Kto rozmawia lub pisze z systemem AI, musi się o tym jasno dowiedzieć najpóźniej przy pierwszym kontakcie. Przez telefon oznacza to, że powitanie ujawnia, iż mówi AI. Na czacie widoczna informacja, w e-mailach informacja w treści. Zgodnie z art. 50 ust. 1 ten obowiązek spoczywa na dostawcy. Po trzecie, art. 28 RODO (powierzenie przetwarzania). Kto zleca usługodawcy przetwarzanie danych osobowych, potrzebuje umowy powierzenia przetwarzania danych. Po czwarte, art. 22 RODO (zautomatyzowane decyzje). Decyzje wywołujące skutki prawne nie mogą opierać się wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu. Dla agenta AI w obsłudze klienta oznacza to: przy skargach, reklamacjach lub wypowiedzeniach przekazuje sprawę człowiekowi.

• Art. 4 kompetencje w zakresie AI: przygotować pracowników pracujących z AI (od 02.02.2025)
• Art. 50 przejrzystość: informacja o AI najpóźniej przy pierwszym kontakcie (od 02.08.2026)
• Art. 28 RODO: umowa powierzenia przetwarzania danych z dostawcą AI
• Art. 22 RODO: przekazanie człowiekowi przy decyzjach wywołujących skutki prawne

Kary w EU AI Act: przegląd wysokości

Art. 99 aktu o sztucznej inteligencji przewiduje trzy progi. Naruszenia zakazanych praktyk z art. 5 mogą być karane kwotą do 35 mln euro lub 7 procent całkowitego rocznego światowego obrotu, przy czym w przypadku dużych przedsiębiorstw obowiązuje kwota wyższa. Naruszenia większości pozostałych obowiązków, w tym art. 50, kosztują do 15 mln euro lub 3 procent. Nieprawidłowe lub wprowadzające w błąd informacje przekazane organom: do 7,5 mln euro lub 1 procent. W przypadku małych i średnich przedsiębiorstw zgodnie z art. 99 ust. 6 obowiązuje zawsze niższa z obu kwot. Digital Omnibus rozszerzył tę zasadę w art. 99 ust. 6a na małe przedsiębiorstwa o średniej kapitalizacji, jednak nie w odniesieniu do zakazanych praktyk. Ponadto państwa członkowskie mają uwzględniać sytuację ekonomiczną MŚP i mogą też stosować upomnienia zamiast kar pieniężnych.

EU AI Act kontra RODO, gdzie obowiązki się pokrywają, a gdzie nie

RODO reguluje, jak przetwarzane są dane osobowe. Akt o sztucznej inteligencji reguluje, na jakich warunkach wykorzystuje się systemy AI, także wtedy, gdy nie chodzi o dane osobowe. W przypadku agenta AI w obsłudze klienta oba akty obowiązują jednocześnie. Z RODO wynikają powierzenie przetwarzania, obowiązek informacyjny z art. 13 i pytanie, gdzie dane są przetwarzane. Z aktu o sztucznej inteligencji wynikają informacja o AI zgodnie z art. 50 i kompetencje w zakresie AI zgodnie z art. 4. Dostawca, który rzetelnie wdraża RODO, nie ma przez to jeszcze załatwionej informacji o AI, i odwrotnie. W rinqo jedno zazębia się z drugim: hosting w Hetzner w Niemczech, umowa powierzenia, informacja o AI w każdym kanale, wzory opisu zastosowania. U dostawców z siedzibą lub hostingiem w USA dochodzi kwestia przekazywania danych do państw trzecich, którą od wyroku TSUE w sprawie Schrems II trzeba badać szczególnie starannie.

Jak rinqo wdraża EU AI Act, konkretnie i weryfikowalnie

Po pierwsze, informacja o AI zgodnie z art. 50. Na czacie stale widać, że odpowiada agent AI, dodatkowo także przed powitaniem. W e-mailach znajduje się informacja, że wiadomość została przygotowana przez automatycznego asystenta; żadnej z tych informacji nie da się wyłączyć. Przez telefon standardowe powitanie zawiera informację o AI. Treść dostosowują Państwo sami, ale informacja powinna pozostać. Po drugie, art. 4: wzory krótkiego opisu zastosowania, które dopasowują Państwo do swojej konfiguracji. Po trzecie, art. 28 RODO: umowa powierzenia przetwarzania danych jest dostępna przy zawarciu umowy. Po czwarte, art. 13 RODO: standardowe powitanie przez telefon zawiera informacje o ochronie danych. Po piąte, hosting i przetwarzanie: Hetzner w Falkenstein i Norymberdze, modele językowe z umownie gwarantowanym przetwarzaniem w UE, bez trenowania na danych klientów. Pełna lista podmiotów przetwarzających w dalszym zakresie znajduje się na koncie klienta.

Akt o sztucznej inteligencji w prostych słowach

Akt o sztucznej inteligencji (UE) 2024/1689 to europejskie prawo regulujące AI. Niezależnie od tego, czy szukają Państwo hasła „akt o sztucznej inteligencji”, „rozporządzenie o AI”, „unijne prawo o AI” czy „AI Act”, chodzi zawsze o ten sam akt prawny. Porządkuje on systemy AI według ryzyka: zakazane praktyki są niedozwolone, systemy wysokiego ryzyka wymagają obszernej dokumentacji, a AI w kontakcie z klientem podlega obowiązkom w zakresie przejrzystości. Dla większości MŚP istotne są dwa artykuły. Art. 4 wymaga od 02.02.2025, aby firmy wspierały kompetencje w zakresie AI pracowników, którzy pracują z AI. Pomocny, choć nieobowiązkowy, jest krótki opis: kto i do czego wykorzystuje AI, gdzie leżą granice, kiedy sprawę przejmuje człowiek. Art. 50 wymaga od 02.08.2026, aby ludzie wiedzieli, że rozmawiają z AI. Ten obowiązek spoczywa na dostawcy systemu AI. Kto jedynie wykorzystuje AI, jest w rozporządzeniu „podmiotem stosującym” i odpowiada przede wszystkim za kompetencje w zakresie AI we własnym zespole. Telefoniczny asystent AI, widżet czatu czy agent e-mail mieszczą się w tej kategorii. W rinqo agent telefoniczny, czatowy i e-mailowy domyślnie przedstawiają się jako AI. Na czacie i w e-mailach tej informacji nie da się wyłączyć, a przez telefon jest ona częścią powitania, którego treść dostosowują Państwo sami.

Obowiązek oznaczania AI: czego konkretnie wymaga art. 50

Art. 50 ust. 1 aktu o sztucznej inteligencji zobowiązuje dostawców do projektowania systemów AI przeznaczonych do bezpośredniej interakcji z ludźmi w taki sposób, aby ludzie ci byli informowani, że wchodzą w interakcję z AI, chyba że jest to oczywiste. Zgodnie z art. 50 ust. 5 informacja musi być jasna i wyraźna, przekazana najpóźniej przy pierwszym kontakcie i spełniać wymogi dostępności. Obowiązuje to od 02.08.2026. Wyjątku dla MŚP nie ma. Przez telefon oznacza to komunikat na początku rozmowy, na czacie widoczną informację, w e-mailach informację w treści. Podmioty stosujące mają własne obowiązki zgodnie z art. 50 ust. 3 i 4, na przykład przy systemach rozpoznawania emocji, przy deepfake’ach lub przy tekstach generowanych przez AI w sprawach leżących w interesie publicznym. Naruszenia art. 50 mogą być karane kwotą do 15 mln euro lub 3 procent światowego obrotu rocznego, w przypadku MŚP niższą z tych kwot. W rinqo informacja jest domyślnie aktywna w każdym kanale kontaktu z klientem. Na czacie i w e-mailach nie da się jej wyłączyć, a przez telefon jest częścią powitania, którego treść dostosowują Państwo sami. Dodatkowo przy zawarciu umowy dostępna jest umowa powierzenia przetwarzania danych zgodnie z art. 28 RODO.

AI wysokiego ryzyka: czy dotyczy to Państwa firmy?

Agenci obsługi klienta z reguły nie są AI wysokiego ryzyka. Załącznik III aktu o sztucznej inteligencji wymienia obszary wysokiego ryzyka, a zwykły kontakt z klientem do nich nie należy. Wysokie ryzyko to na przykład AI, która selekcjonuje kandydatów lub ocenia pracowników, AI, która decyduje o zdolności kredytowej, albo AI, która steruje infrastrukturą krytyczną. Takie systemy wymagają oceny zgodności, zarządzania ryzykiem i udokumentowanego nadzoru człowieka, po Digital Omnibus od 2 grudnia 2027. Agent AI, który odbiera połączenia, odpowiada na pytania, umawia terminy i przekazuje złożone sprawy ludziom, nie mieści się w tych kategoriach. Obowiązują go wymogi przejrzystości z art. 50. Agenci rinqo odpowiadają, porządkują i przekazują dalej. Nie podejmują decyzji o zatrudnieniu, kredytach ani w innych obszarach z załącznika III. Dwa uczciwe zastrzeżenia. Klasyfikacja zależy od konkretnego zastosowania, nie od nazwy produktu: kto wykorzystuje tego samego agenta do rekrutacji, wchodzi w obszar wysokiego ryzyka. Poza tym ta strona ma charakter orientacyjny i nie stanowi porady prawnej. Przypadki graniczne warto skonsultować z prawnikiem.

Akt o sztucznej inteligencji w skrócie: terminy i obowiązki 2026

Dla MŚP liczą się dwa terminy: art. 4 obowiązuje od 02.02.2025, art. 50 od 02.08.2026. Od lutego 2025 wspierają Państwo kompetencje w zakresie AI pracowników, którzy pracują z AI. Stałego obowiązku dokumentacji nie ma, ale krótki opis granic zastosowania i zasad przekazywania spraw i tak pomaga. Od sierpnia 2026 AI w kontakcie z klientem musi być rozpoznawalna jako AI; obowiązek spoczywa na dostawcy, ale warto go sprawdzić w każdym narzędziu, z którego Państwo korzystają. Naruszenia art. 50 kosztują do 15 mln euro lub 3 procent światowego obrotu rocznego, w przypadku MŚP niższą z tych kwot. Co warto zrobić teraz: po pierwsze, sporządzić spis wszystkich narzędzi AI działających u Państwa w kontakcie z klientem. Po drugie, zadbać, by zespół wiedział, co AI potrafi, a czego nie. Po trzecie, sprawdzić dla każdego narzędzia, czy informacja o AI jest aktywna. Po czwarte, sprawdzić, czy istnieje umowa powierzenia przetwarzania danych zgodnie z art. 28 RODO. W rinqo informacja o AI i umowa powierzenia są dostępne od pierwszego dnia. Hosting odbywa się w Hetzner w Falkenstein i Norymberdze (ISO 27001:2022), a modele językowe przetwarzają dane w UE z gwarancją umowną, bez trenowania na danych Państwa klientów. Umowę można wypowiedzieć co miesiąc.

• 02.02.2025: art. 4 o kompetencjach w zakresie AI obowiązuje wszystkie firmy korzystające z AI
• 02.08.2026: art. 50, informacja o AI w kontakcie z klientem
• Kary za naruszenie art. 50: do 15 mln euro lub 3 procent światowego obrotu rocznego, w przypadku MŚP niższa z tych kwot
• Do zrobienia teraz: spis narzędzi AI, przygotowanie zespołu, sprawdzenie informacji o AI i umowy powierzenia